100 yıl önce Kanada’da tehcir edilen Türkler, (Tarihi Araştırma)

qY15vD

Bu tarihi bir olayı belki de ilk kez okuyacaksınız. 1900’lü yılların başından çalışmak için Osmanlı’dan Kanada’ya giden 205 Türk’ün hikayesi

İngilizce bilen Ermenilerin yardımıyla Osmanlı’dan kaçak olarak Kanada’ya çalışmak için gidenlerin çoğunluğunu Harputlular oluşturuyordu. Doğu Anadolu’da Protestan okulunda eğitim görmüş İngilizce bilen Ermeniler, Osmanlı göçmenlerine yardım etti. Harput’tan Samsun’a oradan da Marsilya limanı üzerinden New York’a ve sonra da Kanada’ya geçtikleri anlaşıldı.

Kanada’da 1. Dünya Savaşı sırasında etkisiz hale getirilen yabancılar konusunda çalışmalar yapan İpek Üniversitesi İnsan ve Toplum Bilimleri Fakültesi Tarih Bölümü Öğretim Üyesi Yrd. Doç. Dr. Işıl Acehan, ABD’ye Harput’dan göç eden Osmanlılar hakkında proje hazırlamaya başladı. Bu projeden haberdar olan Kanadalı araştırmacılar, 1900’lerin başında ülkelerinde de Türkler’in yaşadığını belirterek 2010 yılında Acehan ile iletişime geçtiler.

627oa7

Birinci Dünya Savaşı’nın başlamasından kısa bir süre sonra İngiltere 5 Kasım 1914’te Osmanlı’ya savaş açtı. Bu gelişmeden sadece 5 gün sonra 10 Kasım 1914’te İngiltere’nin talimatıyla Kanada’da yaşayan aralarında Kürtler’in de bulunduğu çoğu Türk 98 Osmanlı vatandaşı bir gecede evlerinden toplandı. ‘Savaş Halinde Tedbir Kanunu’ çıkarıp esir toplamayı yasal hale getiren Kanada hükümeti, Osmanlı vatandaşı Ermeni ve Rumlar’a dokunmadı. Sadece Türk ve Kürtler’i tehcir ederek Kingston kentindeki Fort Henry esir kampına götürdü.

Esir Türkler, birkaç ay sonra Fort Henry kampından yaklaşık 1000 kilometre uzaklıktaki Kapuskasing kampına götürüldü. Eksi 25 derecede trenlerin gidemediği yerlerde günlerce yürütülen Türkler, çok daha kötü şartlardaki Kapuskasing’de tam anlamıyla işkence gördü. Türkler ile birlikte Avusturya-Macaristan İmparatorluğu’ndan Kanada’ya göç eden Ukraynalılar da tehdit unsuru olarak toplama kampına alındı. Savaş süresince tehcir edilen Türk sayısı 205’e çıktı.

La7Blj

Esir kamplarına götürülen Türkler, Kanada’da fabrikalarda en kötü ve en ağır işlerde çalışıyordu. Bazıları Kanada vatandaşlığını da elde etti. Tehcir edilen Türkler arasında 10 yıldır Kanada vatandaşı olanlar da vardı. Kampta esirlere sadece ekmek ve su verilmesinden dolayı Türkler açlık grevi yaptılar.

La7BlG

Esir Türkler’in ailelerinin de yaşananlardan haberdar olmadığı belirlendi. Kamplardaki Türkler’in memleketlerine mektup göndermesine bile izin verilmedi. Savaş süresince tehcir edilen Türkler’in akıbetleri veya savaştan sonra ne yaptıklarına dair kesin bilgi bulunamadı. Bazılarının Kurtuluş Savaşı’na katılmak için Osmanlı’ya, kimisinin de Türkiye Cumhuriyeti kurulduktan sonra ülkesine döndüğü öne sürüldü.


4g2EpL

Yrd. Doç. Dr. Işıl Acehan’ın tespitlerine göre ağır kamp koşulları ve yetersiz beslenmeden dolayı en az 3 Türk öldü. Birinin adı kayıtlara Alex Hasan olarak geçti. Esir kampında ölen Hasan’ın cenazesi Brantford şehrine götürülerek bir kilise bahçesine gömüldü. Sebepsiz yere esir alınan masum Osmanlı vatandaşlarından ikisi de akli dengesini yitirdi. İki vatandaşının şuurunu yitirdiğini öğrenen Osmanlı, Kanada hükümetinden iki vatandaşının iade edilmesi talebinde bulundu. Ancak Osmanlı’ya konuyla ilgili hiçbir cevap verilmedi.

İpek Üniversitesi Öğretim Üyesi Yrd. Doç. Dr. Işıl Acehan’a bu tarihi olayı gün yüzüne çıkardığı için teşekkür ediyoruz.

100 yıl önce Kanada’da tehcir edilen Türkler, (Tarihi Araştırma)” üzerine 2 yorum

Bir Cevap Yazın

Aşağıya bilgilerinizi girin veya oturum açmak için bir simgeye tıklayın:

WordPress.com Logosu

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Log Out / Değiştir )

Twitter resmi

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Log Out / Değiştir )

Facebook fotoğrafı

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Log Out / Değiştir )

Google+ fotoğrafı

Google+ hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Log Out / Değiştir )

Connecting to %s