İlk %100 yerli savaş uçağı -Nud 36- yıl 1936

nd38Çakma değil %100 yerli ilk Türk avcı ve eğitim savaş uçağı 1936 yılında üretilmişti. Peki bu uçağın öyküsünü okumaya hazır mısın?

Nuri Demirağ tarafından üretilmiş ve ilk yerli Türk savaş uçağıdır. 1934 yılında Vecihi Hürkuş aslında ilk uçağı kendisi yapar ama bu uçak düşürülen düşman uçaklarının parçaları ile üretildiği için yerli uçak olarak kayda geçmez.

İlk demir yolu müteahhidi Nuri Demirağ

Atatürk genç Cumhuriyette demir yolu atağı başlatır, bir çok projeyi yabancılar tamamlar. Fransız şirketine verilen Samsun-Sivas hattı demiryolu inşaatının ihalesi iptal edilir ve hat için tekrar ihaleye çıkılır ve ihaleyi en düşük teklif veren Nuri Demirağ kazanır. Böylece Türkiye’nin ilk demiryolu müteahhidi Nuri Demirağ olur ve yaklaşık 1250 kmlik demiryolu hattı inşasını tamamlar. Soyadı kanunun çıktığı günlerde ise bu başarısından dolayı Atatürk kendisine Demirağ soyadını verir.

Türk tipi uçak hayali

Nuri Demirağ Türkiye’nin kendi uçağını kendi plan ve projeleri ile üretmekten yanaydı. Yüzde yüz Türk malı bir uçak yapılması gerektiğini düşünmekteydi.Bu konuda şöyle diyordu: “Avrupa’dan, Amerika’dan lisanslar alıp tayyare yapmak kopyacılıktan ibarettir. Demode tipler için lisans verilmektedir. Yeni icat edilenler ise bir sır gibi, büyük bir kıskançlıkla saklanmaktadır. Binaenaleyh kopyacılıkla devam edilirse, demode şeylerle beyhude yere vakit geçirilecektir. Şu halde Avrupa ve Amerika’nın son sistem teyyarelerine mukabil, yepyeni bir Türk tipi vücuda getirilmelidir.”Bu amaçla İstanbul Beşiktaş’ta atölye olarak kullanılacak bir bina yaptırdı.Asıl fabrika ise Sivas Divriği’de kurulacaktı. Demirağ ayrıca şu anki Atatürk Havaalanının bulunduğu Yeşilköy’de Elmas Paşa Çiftliğini satın aldı. Burada uçuş sahası, uçak tamir atölyesi ve hangarlar yaptırdı.

İlk Türk uçağı: ND-36

Nuri Demirağ Türkiye’nin ilk uçak mühendislerinden olan Selahattin Alan ile beraber hareket ediyordu. Çalışmalar kısa sürede netice vermeye başladı. Beşiktaş’taki fabrikada Selahattin Alan’ın projesini çizdiği ND-36 adı verilen tek motorlu Türkiye’nin ilk uçağı üretildi. Aynı günlerde Türk Hava Kurumu da 10 tane eğitim uçağı siparişi vermişti. Bu siparişler yapılırken aynı zamanda bir de yolcu uçağı yapım çalışması sürmekteydi.

8 Kişilik Yolcu Uçağı

1938 yılına gelindiğinde NuD38 adında çift motorlu altı kişilik bir yolcu uçağı yapımı başarıyla tamamlandı. Bu Türkiye’nin kendi uçağını artık yapabildiği anlamına gelmekteydi.Üretilen uçaklar İstanbul’daki test uçuşlarından başarı ile geçti. Bu uçaklarla binlerce saat uçuş gerçekleştirildi ve herhangi bir aksaklık yaşanmadı. Uluslararası havacılık kuruluşlarından A sınıfı yolcu uçağı belgesi alınmıştı.Yani her şey yolunda gidiyordu.

Yaşanan kaza ve sonun başlangıcı

Fakat Türk Hava Kurumu İstanbul’daki uçuşları yeterli görmedi, test uçuşlarının Eskişehir’de tekrar gerçekleştirilmesi gerektiğini belirtti. Tekrar yapılacak test uçuşunu uçağın planını projesini hazırlayan Mühendis Selahattin Alan kendisi yapmak istemişti. Ancak bu isteği hem kendisinin hem de Türk uçağının sonunu getirdi. Test uçuşu başarılı bir şekilde sona eriyordu ki iniş sırasında bir kaza gerçekleşti. Selahattin Alan piste inerken geride açılmış olan hendekleri göremeyince hendeğe çarpmış böylece hem uçak düşmüş hem de kendisi hayatını kaybetmişti. Uçak pilot hatasından kaynaklanan bir sebeple düşmesine karşın Türk Hava Kurumu daha önceden verdiği siparişleri iptal etti. Nuri Demirağ Türk Hava Kurumunu mahkemeye verdi. Ancak oradan çıkan karar da Demirağ’ın aleyhine oldu.Nuri Demirağ test uçuşlarının yeniden yapılmasını talep etmesine birkaç kez Cumhurbaşkanı İnönü’ye mektup yazmasına karşın herhangi olumlu bir karşılık alamadı. Uluslararası test sonuçları Türk Hava Kurumunu yeni bir test uçuşu gerçekleştirmek için bile ikna edemedi. İsmet İnönü ise Nuri Demirağ’ı zenginlikten başı dönmekle itham etmeye başlamıştı.İşte tüm bu yaşananların ardından Türkiye’nin ilk uçak üretim serüveni sona erdi. Nuri Demirağ’ın ürettiği uçaklar sattırılmadı bu durum fabrikanın kapanmasına sebep oldu.Ayrıca Yeşilköy’de satın aldığı Elmas Çiftliği arazisi yani oluşturmaya başladığı havaalanının arazileri devlet tarafından metrekaresi bir buçuk kuruştan istimlak edildi.Onun da yarım kuruşu vergi olarak alındı.
Kaynaklar:
“Nuri Demirağ Hayat ve Mücadeleleri, Nu.D Matbaası, Necmettin
Deliorman”, 1957
Nuri Demirağ: Türkiye’nin Havacılık Efsanesi, Ötüken yay. Dr.Fatih Dervişoğlu”, 2007

nd38

Saatte 325 KM yapabilen 5000 fite kadar yükselebilen 1000 KM uçabilen çift pilot kumandası bulunan Nu.D 38 havalanıyor.

 

Resim_42

Nu.D 36 tipi 5 uçak gösteri uçuşu yapıyor.

Resim_15

Genç izcilerin Nuri Demirağ Havaalanına olan ziyareti.

misir

Mısırlı bir kafile sipariş vermek için Nu.D uçaklarını incelemeye alıyorlar.

tasirken

Uçak, Demirağ havaalanına hangarlarından çıkarken.

 

yurt

Nuri Demirağ Havaalanında bulunan 150 kişilik öğrenci yurttu. Gök Okulu öğrencileri pilotluk eğitimlerini bu okulda yaparlardı.

imalat

Nu.D uçaklarının imalatı .

imalat nud 38

Nu.D 38’in yapım aşamaları -1-

nud 38

Nu.D 38’in yapım aşamaları -2-

imalat 2

Uçak Fabrikasındaki pervane üretimi.

ziyaret

byr

Adnan Menderes, Celal Bayar, Nuri Demirağ

efkar

haber

haber 2

amerikali

amrikali 2

gunaydin6

İlk %100 yerli savaş uçağı -Nud 36- yıl 1936” üzerine 5 yorum

  1. Atamın uçak fabrikasını desteklemediği gibi orduya hiç sokmayıp fabrikanın kapanıp artan parçalarının Hollandaya satılmasını ve Hollandanın bügün hala aktif olan ilk uçak fabrikasının kurulmasına vesile olmuş olmasınıda ekleyeyim işte atam böyle muteber bir insandır birde beğenmiyorsunuz atamı sen kalkta ben yataaaaam.

  2. Yazık .gerçekten üzülüyor insan .1936 ucak yap chp gel engel ol.bu ülkenin en büyük ugursuzlugu şu chp körlüğü. Adama destek olacaklarina köstek olmuşlar. Bir de antiemperyalist olacak sözde chp. ..KARGA NE KADAR KARA OLDUĞUNU bilse kahrolurdu. ..Bu da chpe misali. Ülkeye ihanet edenlere lanet olsun İki dünyada. .

    • Olayın chp ile ilgisi yok. AKPye kalsa soğan fiyatının artma nedeni de cehape :)). Hem 15 sene önce evlerde buzdolabı mı vardı :)).

      Uçak fabrikalarını Menderes kapıyor. Bkz. Marshall yardımı. Ardından traktör alıyor. Sonra yedek parçalarını. Ve bizi tamamen üretimden uzaklaştırıp, Amerikanın kölesi yapıyor. ARdından ÖZal aynısını yaptı, şimdikiler de keza öyle.

  3. Geri bildirim: İlk 0 yerli savaş uçağı -Nud 36- yıl 1936 — İLELEBET MİLLİ CUMHURİYET! | turkworld

  4. Geri bildirim: İlk 0 yerli savaş uçağı -Nud 36- yıl 1936 — İLELEBET MİLLİ CUMHURİYET! – Akdeniz Güneşi

Bir Cevap Yazın

Aşağıya bilgilerinizi girin veya oturum açmak için bir simgeye tıklayın:

WordPress.com Logosu

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Google+ fotoğrafı

Google+ hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Twitter resmi

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Facebook fotoğrafı

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Connecting to %s